Bu örneğe benzer diğer bir araştırmada, hızlı yürüyenler yavaş yürüyenlere göre üç kez, koltuk veya sandalyeden çevik kalkan, yavaş kalkana göre iki kat daha uzun yaşıyor.
Aynı kategoride, tek ayak üstüne dengeli durabilmek ölüm riskini , o yeteneği gösteremeyene göre düşürüyor. Araştırma, bir nesneyi kavrama, tutma gücü, gençlerde bile yaşam sağlığı ile ilgili gösterge sayılıyor.
Sonuç olarak araştırma, insan için sporun ne kadar yaşamsal bir öneme sahip olduğunu ortaya bir kez daha ortaya koymuş oluyor.Hüseyin Seyfi

Hitit Mekanları içinde, kayaları, taşları, kerpiç duvarları ve kayaların üstüne çizilen tanrı heykellerini hayal edebiliyordum. Ama Hitit Tünelleri’nin şeklini, biçimini düşünemiyordum. Hitit Tünelleri denilince, aklıma hep, yer altında, çok büyük kaya mağaralarına oyulmuş geçitler gelirdi.

Tünel yapmak için, tümülüs veya tepe üstünde, önce geniş bir kanal açmışlar, sonra büyük yuvarlak taşlarla, temelden başlayıp yukarı çıktıkça, kanalın içi kavislendirilmiş, böylece tünelin tavan kısmı kemerli çatı biçimine benzer biçimde örülmüş. Yapılan bu kanal duvarı, tek sıra ve ilk sıradan sonra, aynı büyüklükte ağır ve yuvarlak taşlarla, birinci sıranın üstüne kat kat dizilmiş.

Tünellerin giriş ve çıkış kapıları, şekil ve yapı yönünden birbirinin benzeri. Kapı kenarları, ikisi yanlarda dikey, biri de bunların üstünü kaplayacak şekilde , üç büyük taş ile oluşturulmuş. Tünelin geçiş tabanı, belki de kışın çamurdan yazın toz ve topraktan korunmak amacıyla, parke şeklinde büyük taşlarla döşenmiş.

Boğazkale’de olduğu gibi tünel yüksek bir tepenin üstündeyse birkaç merdivenle tırmanıyor, tünel içinde hafif eğilerek yürüyor ve düz ayak çıkıyorsunuz.

Alacahöyük Hitit Tüneline ise, birkaç merdivenle iniyor, birkaç merdivenle çıkıyorsunuz.

Tünellerin, savunma, gözetleme veya ortamdan kaçma, saklanma amacı ile yapıldıkları belli. Kapadokya yer altı şehirleri gibi insanların sığınmasına müsait değiller. Bunlar sadece geçiş tüneli olarak görünüyor. Günümüz yer altı pasajlarının çok küçüğü ve ilkeli.

Boğazkale’de bulunan tünel, arazinin hakim bir yerinde yüksek sayılabilen bir tepede. Arazi alttan başlayarak o yöne, tepeye doğru yükseliş gösteriyor. Tepe ve üstündeki tünel, konumları gereği, eski şehre, Hitit başkentine hakim duruyorlar.

Tünelin inşa edildiği tepe biraz da yığılarak yüksekliği daha da artırılmış gibi.Tepenin kenarlarında geometrik sırtlar oluşturularak çevresi duvarla çevrilmiş. Duvarın uzunluğu, tepeden sonra, şehir suru şeklinde devam ediyor. Tepenin şehre bakan yüzeyi toprak, dış yüzeyi muntazam bir şekilde taşlarla kaplanmış. Tepe bu haliyle biraz da Mısır Piramitlerine benzetilmiş.

 Kim bilir? Yapı, geçmiş zaman içinde, Mısır’la Hititilişkilerinden etkilenmiş olabilir. Kadeş savaşı ve Ankesenamon’un Hitit kralı Suppiluluama’ya mektubunu hatırlatıyor. Mektup tüm dünyanın ilgisini çekecek kadar ilginç ve sempatik.

Mısır Firavunlarından Akhenaton ölünce yerine Semenkare geçiyor ama, bir suikast sonucu öldürülünce hükümdarlığı çok kısa sürüyor, yerine henüz dokuz, on yaşlarında olan Tutenkhamon geçiyor.(M.Ö.1336- 1327 – tarihler arasında küçük tutarsızlıklar var.) Yirmi yaşının başlarında, ya savaş sırasında yaralanarak veya bir cinayete kurban gidiyor. Bu olayda, Baş rahip veya baş vezir olan Ay üzerinde kuşkular var. Ay, Kraliçe Ankesenamon ile evlenip Mısır’ın başına Firavun olmak istiyor. Ama Ankesenamon, bu evlilik teklifini yapanı muhtemelen kocasının katil zanlısı sayıp kabul etmiyor. Çok güçlü bir imparatorluğun kralı olan Suppiluluama’dan yardım istiyor. Ona, meramını anlatan, tablet üstüne bir mektup yazdırarak ulaklarıyla Hitit’e gönderiyor. Mektubun yaklaşık içeriği şöyle; “Kocam öldü. Oğlum yok. Duydum ki, sende oğul çokmuş. Eğer oğullarından birini bana yollarsan onu kendime koca yapacağım. Tebaamdan biri ile asla evlenemem. Evlensem bile asla öyle birine saygı da duyamam.” Mektubun anlamı itibarıyla böyle olduğu işin uzmanları tarafından çözülüyor.

Mektubu alıp okuyan Suppiluluama, duruma çok şaşırır. Onun için büyük bir sürprizdir. Olaya inanamaz. Derhal danışma kurulunu toplar, durumu danışır, görüşür. Sonunda gerçeği öğrenmek için komutanlardan, Hat tuşa Zitti’yi Mısır’a elçi olarak gönderir. Bir süre sonra Hat tuşa Zitti konuyu doğrulayan ikinci mektupla döner. “Niçin bana güvenmezsin? Niçin alay ettiğimi sanırsın? Bana göndereceğin oğlun Mısır’a kral, hem de bana koca olacak.”

Elçi Hat tuşa Zitti, bizzat olayı doğruladığı gibi, elindeki mektup da gayet açıktır. Bu durumda, Suppiluluama, oğlu Zananza’yı bir müfreze eşliğinde yola çıkarır.

Ankesenamon ile evlenmek isteyen Ay, durumu haber almıştır. Derhal yanına ayarladığı en iyi savaşçı askerlerle Mısır girişinde bir vadide pusu kurarak Hitit Prensi Zananza’yı ve yanındakileri öldürür.

Suppiluluama oğlunun ölümüne çok üzülür. O sırada ülkede çıkan veba salgını, intikam almaya fırsat vermez. Suppiluluama Filistin’den tutsak alınan esirlerden, ülkeye yayılan veba salgını ile ölür.

 Hitit Mısır ilişkileri siyasi ve askeri alanlarda olduğu gibi mimari alanlarda da olmuştur.Hüseyin Seyfi

 Lisan olarak dil, düşünce ve duyguların sözle açıklanmasının  yanında bir ulusun zaman içinde tecrübeleri ile yoğurup, biriktirip taşıdığı bir kültür kurumu.

Her ulusun dili, aynı zamanda o ulusun kültüründen izler taşıyor.

Güzel Türkçemiz içinde yer alan özlü sözlere, deyimlere , ata sözlerine  geniş anlamlar yüklenmiş.

“Efelenme”, dikleşme, kafa tutma anlamına geliyor. Genelde argo olarak kullanılsa da taşıdığı anlam geniş. Sahip olunan güç ve kuvvetin üstünde bir karşı koyma, itiraz etme anlamı yüklü bünyesinde.

Çevrenize bir bakın, ya da düşünün;

İnsan yapısından mı, yoksa oluşan şartlardan mıdır, bünyesinde diktatör-otokrat, şiddet  taşıyanlarda veya bu yapıya eğilimli olanlarda  “efelenme” davranışı yaygın.

Kimine göre bu yapıdaki insanlar hasta ruhlu ve çılgın. Kimine göre de cesaretten kaynaklı. Efelenme davranışı gösterenlerin arkasında, az ya da çok körü körüne veya çıkar hesaplarıyla bağlı bir kitle olduğu kesin ve bunların çevresi aynı kitle tarafından örülü.

Efelenme çocukluktan beri bastırılmış duyguların açığa çıkması olarak tanımlanabilir mi? Bu konuda bilimsel araştırma yapanlara sözü bırakmak yerinde.

Napolyon, Hitler, Musolini gibi eski efelenenlerin sonlarını görmesek ve unutsak dahi  

zamanımızda Saddam Hüseyin , Kaddafi  uluslar arası efelenenlere iki önemli örnek.

 Uluslar arası efelenme, liderlerin kendileri açısından hem de temsil ettikleri ulusları açısından tehlikeli.

Topraklarında petrol gibi  geniş yer altı zenginlikleri barındıran veya Türkiye örneği coğrafi konumları itibarıyla küresel önem taşıyan ülke liderlerine bu çıkar dünyasında efelenme hiç gelmiyor.

Libya’da kaç suçsuz kadın,  erkek,  çocuk öldürüldü ve  öldürülmeye devam edecek belli değil.

Suriye’de aynı şekilde çatışmalar.

Kosova, Bosna, Afganistan, Irak yakın geçmişte önümüzdeki örnekler.

Petrol düşkünü batılı ülkelerin tuzakları ve tuzağa düşenlere zamanında müdahale.

Müdahale sonunda olayların, iç çatışmaların kesilmesi olası mı? Uluslar arası askeri müdahale  sonunda ülke bütünlüğünü koruyarak iç çatışmaların bittiğine dair bir örnek yok. Irak’ta, Afganistan’da olaylar devam ediyor. Eski Yugoslavya paramparça.

Çağımızda ülke çıkarları insani düşüncenin önüne geçiyor.

Dış politika duygusal davranışa gelmiyor. Eski dostluklar bir anda unutuluyor.

Yeter ki oyuna gelinmesin, fırsat verilince bir anda başınıza üşüşenler sizi yaptığınıza yapacağınıza pişman ediyor.

Efelenme güç gerektiriyor, değilse bu dünya efelenmeye hiç gelmiyor. Hüseyin Seyfi.

Avustralyalı heykeltıraş Andrew Rogers’in Kapadokya Karadağ sırtlarına yapmış olduğu yapıları ziyaret ettim bugün. Dağın en yüksek doruklarına Kayseri’den getirilen taşlar, üst üste beton ve demirle yapıştırılarak dik dörtgen sütunlar halinde taştan direkler dikilmiş. Dikilen kuru ve yavan bu sütunları çevre ile ele aldığınızda hiçbir anlam veremiyorsunuz. Sütunlardan bazılarının üstüne Fransız devrimini çağrıştıran, özgürlük, adalet, eşitlik,doğruluk dürüstlük gibi İngilizce Türkçe yazılar yazılmış. Bir tepede saydım on iki ayrı sütun var. Bunlardan biri bahar yağmur ve rüzgarlarına dayanamayarak devrilmiş ve içinde saklı olan makyajı çimento, demir ortaya çıkmış. “Ya dedim kendi kendime,  benim gibi  bir ziyaretçi kalsa ne olurdu bu ton ağırlığındaki taşın atında.”

Diğer yanda yenileri dikilmek üzere çukurlar kazılmış.

Tepenin birinin eteğine yapılan yapı, bende Çanakkale Abidesi’ni çağrıştırdı. Doğal bir kaya ile sanki bütünlük sağlaması açısından, kaya beyaza boyanarak yol şeklinde yapıya bağlanmış. Yapının boyu tahminen on beş metrenin üstünde. Sütun üstünde, “toprağın sesini dinle” yazılı. Burada rüzgar sesi var. Uygarlıklarla ilgili bilginiz varsa o sesi zaten duyarsınız. Üstüme devrilir korkusu ile yanında daha fazla kalamadım.

Tepe eteklerine at resmi ya da şekli olarak ağıl duvarı ile çizilen, fakat daha çok koyun ağıllarına benzeyen yapılar, bölgede eskiden beri bulunan koyun ağılları ile uyumlu sayılır.

Görülen yapılara üç yüz beş yüz metre uzaklıkta, o kadar üstün taş oyma ustaları var ki sergiledikleri eserleri seyretmeye doyamazsınız.

Kapadokya’da eski tarihten kalma insan eliyle yapılan tek bir heykel yok. Nemrut heykelleri gibi rölyef veya oyma heykeller bile göremezsiniz.. Burada heykeller doğal. Bunlara Peri Bacaları deniyor.

Uzun yıllar eski ve antika ile uğraştım. Bir iki dil bilirim. İlk gittiğim yerde müzenin yerini sorarım ziyaret etmek için. Eski çağ ile ilgiliyim. Kapadokya ilgi alanım. Fırsat buldukça burada yaya olarak dolaşmayı tercih ederim. Bazen günde 50 kilometre yürüdüğüm olur. Heykele, sanata karşı  ilgiliyim. Buradaki yapılar için  yer ve mekan seçimi yanlış.

Karadağ’ın üstündeki hakim tepelerin zirvelerine oturtulan yapılar, sanatçının reklamından başka işe yarayacağını ve bölgeye yakıştığını söylemek oldukça zor.

Kaba bir inşaat görünümünü andıran bu yapılara kim neden izin veriyor anlamak güç.

Kars’ta yıkımına karar verilen yapıtlar, resimlerinden gördüğümüz kadarı ile heykel denilebilecek bir özellik taşıyordu. Doğayı bozuyor muydu, bozmuyor muydu, görmeden bir şey söylemek doğru değil. Ama Kapadokya’da Karadağ üstüne yapılmış taş yapıların doğayı bozduğu kesin.Tıpkı Kapadokya Zelve’de yapımı durdurulan inşaat gibi. Burada doğa öksüz ve ilgisiz., heykeller çevreye sancı veriyor. Hüseyin Seyfi

Demokrasi, son zamanlarda dünyanın kullandığı  moda sözcük. Yanına insan haklarını ve özgürlüğü de takınca yollar dümdüz oluyor. Bu üç terim veya sözcüğün açılımları da çok. Bireysel, toplumsal, ulussal, evrensel, hak, hukuk, adalet, sosyal denge…

İletişim alanındaki teknolojik gelişmeler bireysel özgürlükleri de ön plana çıkardı. Bu konu en başta kadın hakları ile ilgi gördü.

Geleneksel yaşam biçimine alışmış ve eğitim düzeyi düşük toplumlarda, hak hukuk , adalet, sosyal denge, saygı sevgi, görev sorumluluk çizgilerinde kargaşa doğdu.

Etnik yapılar toplumsal alanda sancılar yaratmaya başladı. Mücadeleler, savaşlar ve bunların üstüne uluslar arası veya süper gücün müdahaleleri ile bir devlet beş- on devlet doğurdu.

Özgürlük, bağımsızlık mücadeleleri ilk çağlardan beri mevcut. Yerliler ve zencilerle beyazların- kölelerle efendilerin, sınıfsal anlamda, güçlü ile zayıfın, iktidarla muhalefetin mücadelesi hiç bitmedi.

Gündemde demokrasi var. Bu uğurda demokrasi savaşları veriliyor. Savaşlar kanlı görünüyor. Oysa demokrasi bir süreç meselesi hem de uzun bir süreç. Bu sürecin içinde başta eğitim var. Eğitime bağlı olarak sosyal değişim, üretim ve artı değer. Eğitim, sonuçlarını en az yirmi beş yılda veriyor. Ve arkasından nesil değişimi.

Türkiye bir Asır’a yakın  zamandır tam demokrasiye geçemedi. Demokrasinin en önemli kurallarından seçim sistem ve biçimi  Türkiye’nin çoğu yörelerinde tam oturmadı bile. Seçme hususunda korku ve tehdit hakim. Bireylerin özgür iradelerine bağlı olarak bizzat kendilerinin oy kullanıp kullanamadıkları en yetkili ağızlarca tartışılıyor.

Ortadoğu ve Arap ülkelerindeki son durum;

 Irak’a Amerika sayesinde demokrasi geldi! Her gün onlarca insan ölüyor. İnsanlar yoksul ve perişan. Afganistan’ın durumunu Allah kimsenin başına vermesin.

Gündemde Kuzey Afrika ülkeleri, daha düne kadar Ortadoğu ve Arap ülkeleri içinde, Amerika tarafından Mısır örnek gösteriliyordu. Sözde Türkiye’nin de önündeydi. Ne oldu? Milli irade bir anda toz duman oldu Mısır’da. Çünkü irade milli değildi.

Domino etkisi adı verilen ayaklanmalar, gösteriler Kuzey Afrika ülkelerinde bir biri ardına ortaya çıktı.

Son olarak Libya olayları dünyanın gündeminde. Amerika korkusu sardı bölgeyi. Irak’a benzer bir operasyon yapılmasından endişe ediliyor.Demokrasiyi getirme iddialarına kimse inanmıyor, bizzat dış basına yansıyan yorum ve yazılardan anlaşıldığına göre, buna Amerika vatandaşları da dahil.  İşin arkasında doğal zenginlikler- petrol olduğu artık saklanamaz bir gerçek.

Libya’da ve çevremizde olan bitenler Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor. Türkiye’ye getirileri ile birlikte, aileleri de düşünüldüğünde Libya’daki 25 bin Türk, az bir rakam değil.

Türkiye çıkarlarını ve geleceği düşünmek zorunda. Çünkü domino oyunu bitmek üzere, sırada dama veya satranç olabilir. Hüseyin Seyfi.

Kadınlar kızlar akşamdan kına yakarlardı ellerine.  Çocuklar, giyinir kuşanır, donanır, çocuklara allı yeşilli poşu bağlanır ve ellerine birer şeker tutuşturulup salıverilirdi sokağa.

Bayram sabahı erken kalkılır, erkekler camiye gider, onlar gelinceye kadar kadınlar yemek hazırlardı. Çorba ve tavada yumurtanın dışında yemeklerin çoğu bir gün öncesinin akşamında yapılırdı . Bunlar, baklava, dolma mantı, sulu köfte, sütlaç gibi el emeği isteyen yemeklerdi. Yemekler, kocaman, bakır “meydan sinisi”nin üstüne tabaklar ve ekmeklerle dizilir, “evin erkeği” onları alır köy odasına götürürdü. Mahallenin tüm erkekleri aynı şekilde yemek getirir, birlikte yerlerdi. Yemekten sonra kalkılır bayramlaşılırdı.

Yaşlı hane sahipleri evlerinde beklerken, onlara genç ziyaretçiler gelir giderdi.

Bayram, bahara denk gelmişse, köyün genç kızları, öğleye doğru, köyün kenarında, çayırlı çimenli bir yerde toplanırlar, ellerinde tefler türkü söyler, halay çekerlerdi. Özellikle evlenecek delikanlılar buraya gelerek kızların oyun ve danslarını seyrederlerdi. Erkeklerle  kızlar arasında en az on metre mesafe bırakırlardı. Birbirlerine yaklaşmış olsalar, ortamın tadı kaçar ve hiç iyi karşılanmazdı.

Çocuklar el öpmeye gider, şeker toplarlardı. Şeker kıymetliydi. Şimdi olduğu gibi şekerler bol çeşitli değildi. Akide şekeri, Konya şekeri, sormuk şekeri. Çocukların daha çok sevdiği kağıtlı şekerdi. Çikolata bilinmezdi.

Bir de mantar tabancaları. Kokusu hoş gelirdi barutun. Barut dumanı tüm sokağı sarardı. 

Gizli gizli içilen ikinci, üçüncü marka sigaralar.Çocuklar için sanki bir eğlence aracı da sigaralardı. Bayramda hoş görülürdü sigara. Hem zararı da bu kadar yaygın şekilde bilinmezdi,  “ciğerleri is yapar”  tüm bilinen zararı buydu tütünün.

Saat, değerliydi ve çok az kişinin saati bulunurdu. Saat, radyo çok pahalı şeylerdi. Neredeyse bu günün arabasını almak gibi bir şeydi saat sahibi olmak. Saat Ramazan ayında hatırlanırdı.

Ezan, hoparlörsüz, doğal sesle okunur, ezan vaktini, ezanla birlikte çocuklar bağırarak duyururlardı Ramazan ayında. O doğal, metalik olmayan güzel ses, köyün içinde dalga dalga yankılanan bir sesti.

Oruç tutanlar, ezan vaktini çocuk sesleriyle duyarlardı;

Ayazlı kış günlerinin akşam soğuğunda, soğuktan ayaklarını zıplatarak , oruç ağızlarıyla, ellerinde incir, ezan bekleyen çocukların elleri, ayazdan kıpkırmızı kesilirdi.

Biz köy çocukları, şehirlerde top atıldığını ve bununla ‘oruç açıldığını’ duyardık büyüklerden. Fakat topun nasıl bir şey olduğunu, nasıl atılıp patladığını bir türlü hayal edemezdik.

Ya, Kurban Bayramının kurbanları, kınalı koçlar? Çocukların elinde günlerce beslenip, onlarla haşır neşir olan kınalı koçlar!

O güzelim hayvanlar nasıl çocukların gözlerinin önünde kurban edilirdi?

Dayanamayıp, kurban edilen hayvana ağlayan çocukların ellerine akide şekeri tutuşturulurdu.

Zaman geçtikçe kültürler de değişiyor.

 Kurban bir törendi. Çoğu yerde kurbanı artık kasaplar kesiyor. Kurban sahipleri hayvanı görmüyor bile.

Bayramlar da öyle. Bayramlar, bir kültür ve ritüelden ziyade dinlenme ve tatil olarak görülüyor.

Hüseyin Seyfi,öğretmen

Diğer konularda olduğu gibi katılımcıların büyük bir çoğunluğu hazırlıksız geldiklerinden izleyicilerin bildiklerinden öteye geçemeyerek oylanacak Anayasa metinlerini yuvarlak sözlerle açıklamaya çalışıyorlar.

Panel veya açıkoturuma katılanlar sanki bir saat öncesinden acele davet edilmiş ve hazırlıksız gelmişler gibi konunun inceliklerine inmekte güçlük çekiyorlar. Oysa konu yaşamsal öneme sahip. Üzerinde günlerce çalışılması, hazırlık yapılması gerekiyor. Çünkü, halk konu hakkında aydınlanmak istiyor.

 Değiştirilen anayasa taslağının, TBMM’inde  yangından mal kaçırır gibi hızlı bir şekilde kabul edilmesine benzer bir şekilde, tartışılması da bir kargaşa içinde geçeceğe benziyor.

Anayasa, her yurttaşın günlük yaşamı ile ilgili.

Siyasi iktidarlar gelip geçici. Liderler de öyle. 

Dürüstlük, doğruluk ve iyi niyet kavramlarının kişiler üzerinde yasalarla bağlayıcılığı olmadığı sürece sadece sözlerde kaldığı ve yaşamsal bir anlamının olmadığı açık. İktidarlar insiyatifine bırakılmış hak ,adalet ve özgürlüklerin temelinin ne kadar sağlam olabileceği yaşanan deneyimler içinde görülmekte. 

Doğruluğun, dürüstlüğün, milliyetçiliğin, toplumculuğun tanımlarına uygun olarak aynaya bir bakabilsek ve Avrupa tamam dedi, Amerika uygun dedi, beklenti ve sözlerinden  vazgeçip kendimize dönebilsek o zaman evet ve hayır’ın dansını  kavramış olacağız. Hüseyin Seyfi

“Ortama göre davranış sergileme”

“Araziye göre renk değiştirme”

“Takiye yapma”

“Oyalama, aldatma”

Yukarıda tırnak içine alınmış söz veya terimler , ne yazık ki, dış ve iç  siyaset içinde sık sık kullanılıyor. Irak, ABD ve AB ‘nin Türkiye ile ilişkilerinde durum açıkça gözleniyor. Bunlar, dış siyasetin Türkiye gündemi içindeki problemleri. Taraflar durumun farkına varsalar bile bunu net bir şekilde dile getiremiyorlar.

 İç siyaset için de durumun farkı  yok. Bazı partilerin birbirine ve kamuoyuna karşı tutumları samimi değil. Seçmen tavrına veya ortama göre değişiyorlar. Ayrıca yasalardan kaynaklanan engeller karşısında  kendilerini gizlemeyi tercih ediyorlar.

Takiye sözcüğü  günümüzün modası. Ülkemizde takiye yapanlar ve onlara karşı çıkanlar. Gerçek niyetini saklayanlar veya saklama ihtiyacı duyanlar.  Takiye sözcüğünün içeriği dinsel, mezhepsel olmasına rağmen günümüzde  siyasi anlamlarda kullanılıyor.

İnsanın olduğu gibi görünmemesi ; “Sakala göre tarak vurma,  ortama göre davranış sergileme, araziye göre renk değiştirme, takiye yapma, oyalama aldatma” davranışları, insan karakterindeki oynaklıktan mı,  korkaklıktan mı, kurnazlıktan mı, yoksa çıkar düşüncesinden mi kaynaklanıyor? Hüseyin Seyfi

Kapadokya’nın geleni gideni eksik olmaz.

            !984 yılında Thomas Miller adında fotoğrafçı bir Amerikan ile karşılaşmıştım. Benim konuğum olmuştu. Bir aydan fazla ülkemizde kalmış, zamanının çoğunu Kapadokya içinde Avanos’ta geçirmişti. Bir gün, Tom’un isteği üzerine  nalbura uğrayarak urgan, balta gibi şeyler aldık ve o gün sabah erkenden yalnız olarak Tom fotoğraf çekmeye gitti. Gitmeden önce de bana, gittiği mevkiyi tarif ettikten sonra , “saat 19’a kadar gelemezsem polisi ara” diye tembih etti. Nedenini sorduğumda riskli bir yerde resim çekeceğini söyledi. Tom’un korktuğu olmadı ve verdiği saatten önce döndü. Resim çektiği derin bir vadiydi. Urganı önce çalıya, sonra da beline bağlayıp aşağı inmiş ve oradan fotoğraflar çekerek tekrar urganla tırmanıp çıkmıştı. Kolaycılığa kaçmamıştı. Belkide çalıştığı dergi, kolaycılığı kabul etmeyecekti. Tom’a uzun bir süre asistanlık ettim. Yürürken bile, doğal oluşumları incitmemek için doğaya karşı ne derece titiz davrandığını görerek güzelliğin değerini ve önemini  anladım.

            Geçenlerde bir profesör, Kapadokya’da görülen oluşumlar için, “elden yapma” demiş. Burada tabiat, inanılması güç, büyüleyici görünümler sunuyor. O profesör de ihtimal ki, diğer ziyaretçiler gibi şöyle bir teğet geçtiği için öyle düşünmüş olabilir.

            Tarihi ve doğal güzellikleri tanımak, bilmek, korumak ve gelecek nesillere aldığımız mirası olduğu gibi devretmek bir insanlık görevi.

Tarihi ve doğal güzelliklere  değer vermek, bir kültür birikimini gerektirdiği kadar, onları korumanın nasıl olacağını bilmeyi zorunlu kılıyor. Bazen kaş yapayım derken göz çıkartıyorsunuz.

            Projelere aniden karar veriliyor ve uygulamaya sokuluyor .Göreme Açık Hava Müzesine yaptırılıp, bir süre sonra da yıktırılan aynalı cam piramitte, Zelve Ören yerindeki inşaatta, Paşa bağı’ndaki   peribacalarının içine kadar iş makinelerinin  sokulması gibi.

            Peri bacalarının arasında düzenlenen konserler sırasında hoparlör titreşimlerinin peribacalarına verdiği zarar kesin. Zaten bu tür olaylardan sonra özellikle Zelve’de kendiliğinden uçmalar, yıkılmalar artmış durumda.   

Zelve Paşabağı’n da eski bağları şenlendirmek güzel . Fakat  bir avuç eski bağı  sürdürmek için, traktör yerine at veya insan gücünü kullanmak daha iyi olurdu .Çünkü Kapadokya’nın en ilginç peri bacaları burada ve onlar çok hassas.

Peri bacaları tüf denilen yumuşak bir oluşum.Her ne kadar uzaktan sert taş gibi görünseler de elinizle ovaladığınızda  tüf toprak elinize gelir.Ayrıca şapka denilen üstteki sert ve ağır kısım yumuşaklığın üstünde durduğundan titreşimlerden etkilenebiliyor.

      Kapadokya örselenmeye hiç gelmiyor. Hüseyin Seyfi.